1945 Kamp.png

“Kamp Teuge”. “Van op den Toega tot Teuge”.

Nederlands Auster Squadron:
• In januari 1945 werd in Engeland het Nederlands Auster Squadron opgericht. Onder leiding van luitenant-kolonel M.S. Kamphuis werd er een kern van piloten en grondpersoneel gevormd. Het bestelde materiaal en uitrusting druppelde hierna heel langzaam maar zeker binnen.
• Deze eerste onafhankelijke Nederlandse vliegtuiggroep (na 15 mei 1940) vloog (volgens de “Vliegwereld van 15 september 1945”) een dagelijkse postdienst van Den Haag via Apeldoorn – Het Loo – Twente – Eelde – Leeuwarden en retour. Daarnaast werd er een zuidelijke route gevlogen en wel via Nijmegen – Venlo – Bergen op Zoom – Axel – Arnemuiden – Den Haag. Twee keer per week werd ook nog de zogenaamde Grote Mail route gevlogen van Den Haag – Rotterdam – Heerlen – Teuge – Eelde en terug.

Operatie Keystone:
• Op 7 / 8 april moesten, tijdens de laatste luchtlandingsactie in West-Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog, zeven Stirlings van de 38 group (2nd Tactical Air Force) troepen van het 2e SAS Regiment droppen op vier vantevoren vastgestelde punten. Hun taak was het bezetten van het vliegveld Teuge en zeven bruggen. Zij waren voorzien van twee Jedburgh radioteams en drie jeeps (die door drie Halifaxes zouden worden gedragen).
• Daar de bewolking (en mist) op 1500 voet hing en de grond dus niet gezien kon worden werd er besloten om alleen de para’s te droppen. Van de 47 Stirlings dropten er 46 met goed gevolg hun troepen en ladingen en vloog het andere toestel zijn operatie een nacht later. Er was geen vijandelijke activiteit en alle vliegtuigen keerden veilig op hun basis terug.
• Operatie Keystone werd uitgesteld tot de nacht van 11 en 12 april en zou worden uitgevoerd door vijf Stirlings en drie Halifaxes. Eén Wellington keerde hierbij niet terug en deze was van het 69 squadron met sgt. Hunt als piloot. De kist stortte neer bij Vaassen. Hierbij kwam de gehele bemanning om (5 plus passagier). De passagier was iemand van het grondpersoneel die (de oorlog was toch bijna voorbij ) ook wel eens mee wou. Hij had toestemming van de vlieger maar waarschijnlijk niet van zijn commandant, want op zijn Rode Kruis kaartje stond “ongeautoriseerde passagier”.
• Na de invasie zou Teuge door de Britten gebruikt gaan worden en het veld kreeg van hen de code B.95 mee (5215N 0603E).

Brencarrier JM-collectie zw.jpg

Brencarrier. Foto: Collectie Jacqueline Midavaine.

Bevrijding:
• Op 13 april werd Teuge bevrijd door de 1e Canadese Infanterie Divisie welke bestond uit drie Infanterie Brigades. Elke Brigade bestond uit 3 Regimenten. De 1e Infanterie Brigade bestond uit: The Royal Canadian Regiment, The Hastings and Prince Edward Regiment en het 48th Highlanders of Canada D-Company.
• Vanuit de Wilpse Achterhoek naderde het Royal Canadian Regiment het dorp Teuge via de Bottenhoekseweg, de Stationstraat en de Holthoevensestraat (Leemsteeg / tussen Teuge en Apeldoorn).
• De soldaten van het 48th Highlanders of Canada naderden via de Rijkstraatweg en “Het Hartelaar” (Terwoldseweg / Hunderenslaan / Basseltlaan / Teuge / De Vecht).
• De aanval op Teuge werd vanuit het noorden via de Oude Wezeveldseweg en de Zandenallee uitgevoerd door de Canadezen van het Hastings and Prince Edward Regiment (station Twello / Rijksstraatweg / Oude Wezeveldseweg / Teuge/ St. Joseph Stichting).
• Elk regiment werd ondersteund door Sherman tanks en anti-tankgeschut. Ook werd er gebruik gemaakt van de zogenaamde Crocodile tank met daarop een uitklapbare brug.
• Het Duitse bataljon (opleidingspersoneel) dat op het vliegveld gelegerd was, was reeds naar Apeldoorn vertrokken. Teuge werd verdedigd door uit Deventer afkomstige soldaten. De gevechten om Teuge duurden “slechts” één dag.
• Bij de bevrijding van Teuge vielen 15 Canadese slachtoffers. Rondom Teuge vielen er nog eens drie. Zij werden met militaire eer begraven aan de Canadese noodbegraafplaats aan de Rijksstraatweg 229.

Noodgraven.png

“Canadese Noodgraven”. “Van op den Toega tot Teuge”.

• De ernstig gewonden werden overgebracht naar het noodhospitaal op de boerderij “De Stouwgrave” van de familie Oolman aan de Leemsteeg 36 in Wilp. Naast de boerderij werd een Canadese noodbegraafplaats ingericht. De gesneuvelde Duitse soldaten werden meestal in een schuttersput gedumpt en werden dan later herbegraven.

Laatste fase:
• In mei 1945 zijn er RAF Austers (657 Sq.) gestationeerd geweest. Hierna wellicht nog gebruikt door toestellen van de LSK (ANP-net).
• In de laatste fase van de oorlog (circa 6 maanden) hebben de Duitsers de O.L.S. (later De Zaaier) gevorderd voor legering van militairen.

Canadezen op Teuge:
• Na de oorlog kwamen de Canadezen naar Teuge, die echter geen enkel probleem hadden met de drassige ondergrond. Zij legden gewoon een aantal stalen matten neer.

Aankomst Koningin en prinsesjes Teuge:
• 2 augustus 1945 landden de Dakota’s en later ook de Lockheed Hudson “Rotterdam” met de prinsessen Juliana en Margriet en een Douglas DC-3 Dakota (KN282) met de prinsessen Beatrix en Irene,  die hiermee voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog weer voet zetten op Nederlandse bodem.
• Zij werden begroet door de al eerder aangekomen Prins Bernhard.
• Radioverslaggever Frits Thors was ter plekke om heel Nederland verslag te doen van de aankomst.

Aankomst Juliana.png

“Aankomst op Teuge”. Ansichtkaart Archief Roy P. Wassink.

Vliegclub wijkt uit naar Gorssel:
• Zolang de Canadezen op Teuge zaten, kon er op Teuge nóg niet gevlogen worden en dus werd er op 8 augustus van dit jaar uitgeweken naar Gorssel.

1945a Gorssel.png

Eerst moesten er enkele omheiningen neergehaald worden. Foto: album Henk Vrielink.

1945b Gorssel.png

Om vervolgens na jaren weer te kunnen vliegen. Foto: Album Henk Vrielink.

Vliegclub Teuge vliegt weer vanaf Teuge:
• Na 5 jaar gedwongen stilliggen werd er weer met lessen begonnen. Het clubhuis was behouden gebleven evenals de 2 hangaars. Ook het terrein bevond zich in prima conditie.
• Wel was het oude huis stuk, was de schaapskooi in elkaar gezakt en waren de pomp en de appelboom verdwenen. Die pomp werd voor de oorlog overigens gebruikt voor het vullen van de carburator.

1945.png

September 1945: Er wordt weer gevlogen op Teuge. Foto Henk Vrielink.

• Alle zweefvliegtuigen zijn ondergedoken geweest en hebben deze periode goed doorstaan en ook het rijdend materieel hebben de Duitsers niet kunnen bemachtigen.
• In het begin van dit jaar zou er een Piper Cub van de NLS gestationeerd worden.
• Ook was de Vliegclub van plan om zelf een exemplaar aan te schaffen.

Dorpskom:
• Na de oorlog, waarin relatief weinig slachtoffers vielen, bleek dat er onherstelbare schade was aangericht aan het veld, maar ook aan het dorp Teuge. Wel werd hierdoor het nieuwe Teuge gevormd, waardoor de dorpskom die eerst bij de O.L.S. lag (later De Zaaier) ten noorden van de weg kwam te liggen. Dit door het wegnemen van de vele bochten in de weg.

De boom in:
• Vlak na de oorlog slaagde de burgemeester van Denekamp er in om met een vliegtuig in een boom te landen. Deze boom (of bomenrij zoals gemeld werd) stond op de plaats waar later de luchthavenhangaars dan wel Air Service Holland hangaars stonden. In gebruik was toen nog de noordwest / zuidoost baan.

Prins Bernhard:
• Een leuke anekdote die zeker het vermelden waard is, is het verhaal van de noodlanding van Z.K.H. Prins Bernhard. Doordat de oliedruk wegviel moest er een noodlanding gemaakt worden. Deze verliep perfect, maar de vlieger voelde er weinig voor om de hele dag op Teuge rond te blijven hangen en sprak daarom de inmiddels naar Amerika verhuisde Uyt den Bogaard aan.
• Dit Vliegclublid verwees de gestrande vlieger naar vliegclubvoorzitter Zweers. Enige tijd later werd Uyt den Bogaard (die nog steeds niet wist dat Teuge hoog bezoek had) aangesproken door een chauffeur met de vraag “Heeft u de prins gezien?”. Uyt den Bogaard, die niet voor de gek wenste te worden gehouden, antwoordde dan ook laconiek “Jazeker, de prins staat achter die dikke boom te p….”.

Gedenkraam:
• Snellen, Van Goens, Hendriks Jansen, Steen en Thijssen overleefden de oorlog niet.
• In het clubhuis van de vliegclub werd een glas in lood gedenkraam opgericht voor de slachtoffers.
• later, na de aanbouw van de “clubsalon” in de jaren ’70 verhuisde het raam mee en daar neemt het tot op de dag van vandaag een ereplaats in.

Glas in lood raam.png

Foto: Roy P. Wassink..

Landingsgestel ingeklapt tijdens de landing:

siebel[2].png

Bron: Air Min 1977 (Phil Bulers). Met dank aan Herman Dekker.

 

Advertenties